Ik ging alleen maar even melk halen

Waarom ‘vijf minuten’ in Italië zelden vijf minuten duren.

Ik zet Sophie af op school, geef haar een dikke knuffel, een liefdevolle kus en luister nog even naar haar enthousiaste verhaal over de tekening die ze vandaag gaat maken. Daarna maak ik een kort praatje met de juf, zwaai nog één keer en loop met stevige pas terug naar de auto, vastbesloten dat ik vandaag eindelijk eens alles op tijd ga afkrijgen.

In mijn hoofd schuiven de afspraken al als dominostenen over elkaar heen. De aannemer moet worden gebeld, een afspraak met een geometra bevestigd, belastingen betaald, een zwembadman achter de broek gezeten, een paar facturen verstuurd en ergens aan de andere kant van het Trasimeno Meer wacht een elektricien op instructies. Tussen dat alles door wil ik ook nog heel even biologische melk halen. Heel even.

Ik zou inmiddels moeten weten dat dat in Italië een gevaarlijke uitdrukking is. Nog voordat ik de auto start, gaat mijn telefoon. “Sei ancora vicina alla scuola?” Ben je nog in de buurt van de school Mijn vriend. “Heb je zin in een caffè?”

Ik kijk naar de klok, daarna naar mijn agenda en vervolgens nog een keer naar de klok. Mijn Nederlandse hoofd begint onmiddellijk te rekenen. Twintig minuten hier betekent twintig minuten minder daar, mijn planning schuift op, de telefoontjes stapelen zich op en voor ik het weet zie ik mijn zorgvuldig opgebouwde schema als een kaartenhuis in elkaar zakken.

Aan de andere kant van de lijn klinkt alleen een ontspannen lach. “Dai… cinque minuti.” Vijf minuten. Iedereen die Italië een beetje kent, weet dat die woorden zelden iets met tijd te maken hebben.

Tien minuten later zit ik onder een vergeelde parasol op het terras van de bar, waar de geur van versgemalen koffie zich vermengt met die van verse cornetti en het zachte gerinkel van kopjes en schoteltjes. Op het dorpsplein tuft een oude Ape voorbij die meer lawaai maakt dan snelheid, een hond ligt languit onder een Vespa te slapen en twee oude mannen discussiëren met zoveel vuur dat je zou denken dat de toekomst van de republiek ervan afhangt.

Mijn cappuccino wordt neergezet en vrijwel direct weer vergeten. De barista vraagt hoe het met mijn kleine meid gaat. De eigenaar van de ijzerhandel informeert naar de bouw van mijn huis. De vrouw van de tabaccheria vertelt opgelucht dat Maria eindelijk weer thuis is uit het ziekenhuis. Een oude man moppert dat de olijven dit jaar veel te vroeg zullen rijpen en twee dames aan het tafeltje naast ons discussiëren met grote overtuiging over de vraag of de burgemeester werkelijk niets belangrijkers te doen heeft dan lintjes door te knippen. Achter mij fluistert iemand dat de dochter van de slager gaat trouwen met een jongen uit Perugia, wat blijkbaar belangrijker nieuws is dan alles wat er verder in de wereld gebeurt.

Binnen enkele minuten buitelen de gesprekken over elkaar heen. Over de hitte, de droogte, een klein ongeluk op de provinciale weg en de buurman die alweer een nieuwe tractor heeft gekocht terwijl de vorige nog niet eens is afbetaald. Ik luister, lach en besef dat ik inmiddels meer lokaal nieuws heb gehoord dan de regionale krant deze week zal publiceren.

Mijn telefoon trilt ondertussen onophoudelijk. Een Engelse klant wil weten of de zwembadman vandaag écht komt omdat er vanmiddag onverwacht gasten arriveren. Een aannemer vraagt of hij zonder overleg toch een muur mag verplaatsen. De loodgieter stuurt foto’s van een lekkage die er dramatisch uitziet, maar waarschijnlijk met een nieuwe rubberring is opgelost. Een makelaar vraagt of ik nog “heel even” een huis kan openen voor een bezichtiging aan de andere kant van het meer.

Tussendoor verschijnt een bezorgd bericht van een eigenaar die zich afvraagt of ik alsjeblieft even kan gaan kijken waarom zijn hortensia’s er zo zielig bij staan, terwijl een ander wil weten of er iets gedaan kan worden aan de muggen die zijn dagelijkse aperitivo verstoren.

Aan de tafel naast mij gaat het intussen nog steeds over Maria, over haar gezondheid, haar optimisme en over de vraag wie haar de komende dagen van soep gaat voorzien.

In de loop der jaren ben ik een soort schakel geworden tussen verschillende werkelijkheden. Tussen deadlines en dorpsnieuws, tussen lekkende zwembadpompen en ziekenhuisbezoeken, tussen internationale huiseigenaren die alles graag tot in de puntjes geregeld zien en Italianen die eerst willen weten hoe het met je moeder gaat voordat ze over zaken beginnen.

Het wonderlijke is dat die werelden elkaar nooit lijken te bijten. Ze schuiven moeiteloos naast elkaar aan dezelfde koffietafel.

Vijftien jaar geleden had ik mijn cappuccino in drie slokken opgedronken en was ik met een knoop in mijn maag weer in de auto gesprongen. Tegenwoordig schuif ik rustig mijn AirPods in. Terwijl de cappuccino langzaam koud wordt, worden afspraken verzet, betalingen bevestigd, berichten verstuurd en problemen opgelost. Ik bel een collega die toevallig toch al richting Cortona rijdt, stuur een aannemer een bericht en stel een klant gerust.

Wonder boven wonder blijkt er aan het einde van zo’n koffiepauze vaak meer geregeld dan vroeger tijdens een ochtend vol haast. Dat komt natuurlijk een beetje door de techniek, maar vooral door de mensen. Door buren die een sleutel hebben, collega’s die zonder morren een omweg maken en vakmensen die elkaar kennen en bereid zijn om even in te springen als dat nodig is. Italië heeft me geleerd dat een goed netwerk niet uit wifi bestaat, maar uit mensen die elkaar kennen, vertrouwen en zonder veel woorden bereid zijn elkaar te helpen.

Het heeft me ook geleerd dat haast hier zelden de hoogste prioriteit heeft. Toen ik er net woonde, werd ik er horendol van.Waarom zegt niemand gewoon hoe laat hij komt? Waarom duurt “vijf minuten” hier minstens een half uur? Waarom loopt werkelijk alles anders dan gepland?

Pas later begon ik te begrijpen dat het niet om onverschilligheid of nalatigheid gaat. De klok lijkt hier simpelweg een andere plaats in het leven te hebben gekregen. Mensen gaan vóór schema’s, ontmoetingen vóór minuten en een gesprek dat aandacht verdient laat zich nu eenmaal niet afkappen omdat er ergens een agenda ligt te wachten.

Onderweg kwam iemand een oude buurvrouw tegen die vroeg hoe het met zijn moeder ging. Bij de bar bleek een vriend net slecht nieuws te hebben gekregen. De slager wilde nog even vertellen dat zijn zoon eindelijk geslaagd was en bij de bakker ontstond spontaan een discussie over een referendum dat dat weekend gehouden zou worden. Voor een Nederlander zijn dat onderbrekingen van de planning. Voor een Italiaan ís dat de planning. Het leven speelt zich hier niet af tussen de afspraken door, de afspraken bewegen zich om het leven heen.

Ondertussen weet ik dat een cappuccino hier zelden alleen maar koffie is. Het is een buurtoverleg, een nieuwsdienst, een therapiesessie en een familieberaad tegelijk. Je gaat zitten voor vijf minuten en staat drie kwartier later weer op met de laatste dorpsroddels, een uitnodiging voor een communiefeest, het telefoonnummer van een tegelzetter en de geruststellende wetenschap dat Maria weer thuis is.

Verloren voelt die tijd nooit. Soms heb ik die gesprekken zelf nodig, soms blijkt iemand anders behoefte te hebben aan een luisterend oor. Niemand spreekt dat uit, het ontstaat vanzelf, ergens tussen de eerste slok cappuccino en het afrekenen.

Tegen de tijd dat ik eindelijk de supermarkt binnenloop, zijn de klanten geholpen, weet de elektricien waar hij moet zijn, heeft de aannemer antwoord gekregen, zijn de betalingen geregeld en is de lekkage opgelost. Mijn lunch heb ik alweer gemist, hoewel je dat aan mijn figuur eerlijk gezegd niet direct zou zeggen. Hoe dat precies kan, blijft voorlopig een Italiaans mysterie, maar dat is stof voor een andere Lavender Note.

Mijn eigen administratie ligt ondertussen nog steeds thuis op tafel, mijn huis verraadt zelden dat er iemand woont die van orde houdt en de wasmachine draait opvallend vaak pas als het dorp allang slaapt.

Mijn Nederlandse hoofd blijft lijstjes maken. Mijn Italiaanse hart laat zich onderweg nog altijd verleiden door een cappuccino, een onverwacht gesprek of een oude buurvrouw die even wil vertellen hoe het met haar kleindochter gaat. Na al die jaren wonen die twee nog steeds niet helemaal vredig samen, maar ze hebben wel een werkbaar compromis gesloten.

Wanneer ik uiteindelijk thuiskom, zet ik de melk in de koelkast en haal ik een grote bos basilicum uit mijn tas, die Maria’s schoonzus me onderweg nog in de handen heeft gedrukt omdat die uit haar moestuin “veel lekkerder ruikt dan die uit de supermarkt”. De geur vult meteen de keuken.

Mijn telefoon is stil geworden. De aannemer weet wat hij moet doen, de elektricien is onderweg en mijn klanten kunnen weer rustig ademhalen.

Ik kijk naar de basilicum op het aanrecht en denk aan Maria, die weer thuis is, aan de dochter van de slager die gaat trouwen, aan de buurman met zijn nieuwe tractor en aan de cappuccino die allang koud was geworden.

Ik vertrok van huis om heel even biologische melk te halen. Vrijwel nooit kom ik thuis met alleen de melk. Ik neem ook een verhaal mee, een glimlach, een zorg van een ander, een onverwachte ontmoeting, een goed gesprek, een bos basilicum uit een moestuin of een herinnering die veel langer blijft hangen dan de boodschappen waarvoor ik eigenlijk de deur uitging.

De melk verdwijnt uiteindelijk in de koelkast, de rest draag ik nog veel langer met me mee.